< جرایم زیست محیطی از دیدگاه قران - حقوق من

حقوق من
وبلاگ حقوقی 
قالب وبلاگ
نويسندگان

 

      جرایم زیست محیطی از دیدگاه قرآن

مالکیت حقیقی همه موجودات آفرینش از جمله انسان و طبیعت از آن خداوند متعال است « و لله مُلکُ السّـماوات و الأرض و الله علی کلّ شیءٍ قدیر»[1] و « له ما فی السماواتِ و الارضِ کُلُّ له قانتون».[2] مالکیت حقیقی خداوند قابل واگذاری به انسان نیست. لذا انسان نمی‌تواند نسبت به پدیده‌های طبیعی احساس مالکیت حقیقی نماید و هرگونه تصرف از جمله تصرف زیان‌بار را در آن داشته باشد. آنچه را که در اختیار انسان با مالکیت اعتباری قرار گرفته است در حقیقت امانت الهی است و انسان امانت‌دار مملوک خداوند است « آمنو بالله و انقعوا ممّا جعلکم مستخلفین فیه ...».[3] خداوند پس از آنکه انسان را بر جمیع مخلوقات خود برتری داد و کرامت بخشید او را خلیفه خود در زمین قرار داد، به همین اعتبار او را نسبت به تصرف کردن در اشیاء و موجودات مخلوق خود مأذون ساخت لذا انسان به عنوان مالک غیر حقیقی مأذون در حدود اذن خالق در محدوده احکام و مقررات وضع شده از ناحیه خالق شارع حق تصرف دارد. بدین جهت او نمی‌تواند تصرف ناروا در آن داشته باشد. تصرف ناروا چون آلوده ساختن محیط زیست ظلم است.[4] انسان برای برقرای ارتباط با خود، دیگران و دیگر موجودات و اشیاء باید مملوکیت خود و دیگر موجودات عالم را نسبت به خدای سبحان در نظر داشته باشد و برای تحصیل اذن مالک مطلق عالم هستی تلاش کند. اخذ اذن پروردگار، در گرو تبعیت از اوامر و نواهی ای است که توسط انبیاء و رسولان الهی در قالب دین ارائه و تبین شده است لذا تصرف در طبیعت و محیط زیست در چارچوب آموزه‌های اخلاقی و حقوقی دین مشروع و جایز می‌باشد تصرفات زیان‌باری که به آفریده و نظام آفرینش آنها آسیب می‌رساند ظلم و در نتیجه جرم است و مرتکب آن مستوجب عقاب الهی است زیرا خداوند ظلم هیچ موجودی را بر نمی‌تابد.[5]

خداوند نعمت را در اختیار انسان قرار داده است تا شکرگذار باشد و از آن به نحو مطلوب استفاده کند ولی اگر با بهر‌ه‌برداری خود، طبیعت و محیط‌زیست را آلوده و تخریب نماید او نسبت به نعمت بزرگ طبیعت کفر ورزیده و مستحق عقاب دنیوی، محرومیت از این نعمت و موهبت الهی می‌شود. محرومیت از نعمت الهی در حقیقت ناشی از ویژگی‌های درونی مانند حرص و طمع‌ورزی و نادیده گرفتن سنت‌ها و پیمان‌های الهی است. لذا بحران محیط زیست ریشه در انسان‌ها یعنی بحران اخلاقی و درونی آن‌ها و عملکرد نامشروع آن‌ها نسبت به طبیعت و دیگر نعمت‌های الهی دارد. در مقابل رعایت حدود و سنت‌های الهی و پایبندی به اصول زیست‌محیطی و زیست‌انسانی بر پایه‌ آموزه‌های آسمانی موجب شکوفایی و طراوت محیط‌زیست و امکان بهره‌مندی حداکثری از طبیعت می‌شود. و ایمان و عمل به دستورات الهی موجب برخورداری از نعمت‌های زمینی می‌شود.[6] « ولو اَنّهم اقاموا التوراه و الانجیا و ما اُنزل اِلَیهم مِن ربهم لاکلوا مِن فوِقهِم و من تَحتِ اَرجُلهِم»[7]

از مجموع گزاره‌های سلبی و ایجابی حداقل باید‌ها و نباید‌های ارشادی و اخلاقی یا احکام تکلیفی استحباب و کراهت استظهار می‌شود. قرآن کریم در برخی از آموزه‌های خود باید و نباید را کنار هم مطرح نموده است، به بهره‌مندی از محصول طبیعت امر نموده و از عدم تعادل در مصرف آن نهی فرموده و اسراف را عامل از دست دادن محبت خداوند دانسته است و آنان را اهل آتش جهنم نموده است در واقع با تأمل در این دسته از آیات می‌توان قواعد الزامی و حقوقی و احکام تکلیفی حرمت تخریب طبیعت و استفاده ناروای از آن و وجوب حفظ محیط‌زیست را به دست آورد. لذا از لسان قرآن کریم در برخورد با متجاوزان به منابع رزق در می‌یابیم که تجاوز به حریم طبیعت و منابع زیستی آن گناه و جرمی است که خشم و غضب خداوند و سقوط انسان را به همراه دارد. لذا می‌توان مجازات متناسب با آن‌را باستناد قواعد حقوق کیفری اسلامی شناسایی و مقرر نمود. برخی از نویسندگان در این زمینه نوشته‌اند آیات قرآن کریم و اخبار وارده از معصومین عهلیهم‌السلام، آشکارا اهمیت طبیعت و لزوم حمایت از آن و ضرورت پاسخ دادن همه جانبه کیفری و غیر آن را بیان کرده است. بنابراین باستناد به آنچه که در قرآن کریم و در آیات آن آمده است می‌توان تخریب محیط زیست را فساد در زمین، ظلم به نوع بشر و موجودات زنده و از مصادیق برجسته ظلم، اثم و جرم دانست.[8]



[1] سوره آل عمران، آیه 189

[2] سوره بقره، آیه 116

[3] سوره حدید، آیه 7

[4] نقیبی، سید ابوالقاسم، (1389)، محیط زیست و حقوق آن از منظر قرآن کریم، سایت مجله حقوق محیط زیست (3/03/1393)

 http:// mashadiali.blogfa.com/cat-30.aspx

[5] همان

[6] همان

[7] سوره مائده، آیه 66

[8] نقیبی، سیدابوالقاسم، پیشین

[ سه‌شنبه ۱٩ اسفند ۱۳٩۳ ] [ ۳:٥٤ ‎ب.ظ ] [ سینا نیک پرست ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ

سینا نیک پرست کارشناس ارشد حقوق جزا و جرم شناسی
صفحات دیگر
امکانات وب

انجمن آگهی بهترین کد قالب وبلاگ

قالب و کد وبلاگ تاپ بلاگین

قالبوبلاگکد وبلاگآگهیانجمن

تماس با ما






  • سبزک | تبلیغات متنی